Akcje

Akcje.

Akcje są to instrumenty udziałowe rynku kapitałowego emitowane przez spółki akcyjne. Stroną krótką jest spółka akcyjna, a stroną długą inwestor kupujący akcje ( akcjonariusz). Akcje można nabyć na rynku pierwotnym lub wtórnym.
Rozróżnia się akcje zwykłe i akcje uprzywilejowane.
Akcjonariusz kupując na rynku pierwotnym lub wtórnym akcje zwykłe, nabywa określone prawa: prawo własności, prawo głosu na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy, prawo poboru (możliwość zakupu akcji nowej emisji), prawo do dywidendy (udział w zyskach spółki), prawo do kontroli zarządzania spółką oraz prawo do udziału w masie likwidacyjnej.

Prawo własności – akcjonariusz jest właścicielem określonego w % majątku spółki w zależności od ilości posiadanych akcji w stosunku do wyemitowanych przez spółkę akcji.
Prawo głosu na walnym zgromadzeniu akcjonariuszy – akcjonariusz posiada tyle głosów ile posiada akcji. Walne zgromadzenie akcjonariuszy jest podstawowym organem w spółce, na którym podejmowane są strategiczne decyzje: wybór Rady Nadzorczej, zatwierdzenie rocznego sprawozdania finansowego, podziału zysku (wypłata dywidendy).
Prawo do dywidendy – jeżeli WZA podejmie decyzję o wypłacie dywidendy to każdy akcjonariusz otrzymuje określoną kwotę przypadającą na jedną akcję (DPS -Dividend Per Share). Dla akcjonariusza ważnym wskaźnikiem związanym z dywidendą jest tz. Stopa dywidendy (Dividend Yield). Stopa dywidendy to iloraz DPS i ceny rynkowej akcji. Im jest ona wyższa, tym większy otrzymujemy dochód z zainwestowanego kapitału.
Prawo do kontroli zarządzania spółką – każdy akcjonariusz ma prawo do wglądu w sprawozdania finansowe spółki oraz do nadzoru i kontroli spółki poprzez Radę Nadzorczą.
Prawo do udziału w masie likwidacyjnej– W przypadku upadłości spółki lub przejęcia jej przez inny podmiot gospodarczy, akcjonariusz ma prawo do udziału w masie
likwidacyjnej.
Prawo poboru (subscription right) – jest instrumentem finansowym, który zapewnia akcjonariuszowi prawo do zakupu akcji nowej emisji. Aby zapewnić finansowanie przedsięwzięć inwestycyjnych, spółki podejmują decyzje o powiększeniu kapitału w postaci emisji nowych akcji. Akcjonariuszowi, który nie zakupi nowych akcji, po ich emisji zmniejsza się udział we własności spółki. Aby zapewnić mu dotychczasowy udział, spółka emituje prawo poboru. Prawo poboru otrzymuje inwestor, który posiada akcje w dniu ustalenia prawa poboru. Może on je zrealizować poprzez kupno nowych akcji, sprzedać prawo poboru innemu inwestorowi lub przetrzymać je do dnia wygaśnięcia i go nie wykonać (dzieje się tak, jeżeli cena emisyjna spadnie poniżej ceny rynkowej).
Oprócz akcji zwykłych spółka emituje akcje uprzywilejowane. Jej posiadacze mają dodatkowe prawa:
Uprzywilejowanie co do głosu daje właścicielowi prawo więcej niż jednego głosu na WZA;
Uprzywilejowanie co do dywidendy daje właścicielowi prawo do stałej dywidendy;
Uprzywilejowanie co do udziału w masie likwidacyjnej daje właścicielowi prawo pierwszeństwa w podziale masy likwidacyjnej.

Dopóki akcje nie są notowane na rynku dochodem z takiej inwestycji może być jedynie dywidenda. Natomiast podstawowym dochodem na rynku wtórnym jest aprecjacja ceny. Inwestowanie na rynku akcji wymaga od inwestorów posiadania niezbędnej wiedzy, czasu na dokonywanie analiz (lub korzystanie z analiz dokonywanych przez np. system SISS 2010) oraz opracowania odpowiedniej strategii. Wymaga także od inwestorów olbrzymiej dyscypliny, spowodowanej większym ryzykiem ale dającej możliwość uzyskania wyższej stopy zwrotu.
Dlatego kluczową rolę w inwestowaniu na rynku akcji odgrywa analiza ryzyka (ryzyko makroekonomiczne, sektorowe i specyficzne spółki) i jego ograniczanie za pomocą dywersyfikacji tzn. zakupu akcji kilku spółek oraz instrumentów wolnych od ryzyka ( budowa portfela) oraz zabezpieczenie ich instrumentami pochodnymi.
Powiedzieliśmy powyżej, że kluczową rolę w ograniczeniu ryzyka odgrywa portfel akcji. Są dwie metody jego zarządzaniem: zarządzanie aktywne i zarządzanie pasywne. Zarządzanie aktywne zakłada, że rynek nie jest efektywny tzn., że ceny nie odzwierciedlają wszystkich dostępnych informacji. Na podstawie analizy tych informacji formułuje się oczekiwania co do kształtowania się przyszłego dochodu, przy czym zakłada się, że analiza może doprowadzić do uzyskania ponadprzeciętnych dochodów. Podstawowymi metodami opartymi na tej teorii jest analiza fundamentalna i metody analizy kursów akcji (analiza techniczna, modele ekonometryczne, modele matematyczne). Teorią przeciwstawną jest teoria rynku efektywnego. Zakłada ona, że wszystkie dostępne informacje są już zawarte w cenie, nie ma więc sensu dokonywanie analizy, a najlepszym rozwiązaniem jest zakup akcji spółek najbardziej odzwierciedlających indeks (budowanie efektywnego portfela akcji tzw. portfela rynkowego). Analiza fundamentalna i analiza kursów akcji są metodami aktywnego zarządzania portfelem akcji. Dotychczas funkcjonowały oddzielnie, jednak coraz częściej obydwie metody wykorzystuje się równocześnie. Analiza fundamentalna daje nam odpowiedź, w które akcje inwestować, natomiast analiza techniczna kiedy inwestować. Obydwie metody są metodami subiektywnymi. Oznacza to, że każdy analityk (inwestor) może mieć inną ocenę zebranych informacji. Spółka akcyjna jest maleńką komórką całego organizmu jakim jest gospodarka krajowa, a w dobie globalizmu gospodarka światowa. Jeżeli cały organizm jest zdrowy to istnieje duże prawdopodobieństwo, że i nasza komórka jest zdrowa.
Analiza fundamentalna.
Analiza fundamentalna ma właśnie za zadanie ocenić zarówno cały organizm, jak i poszczególne komórki tego organizmu. Ma nam dać odpowiedź, które spółki dadzą nam największe szanse uzyskania ponadprzeciętnych zysków (wysokiej stopy zwrotu). Wykonanie takiej analizy wymaga zarówno czasu jak i niezbędnej wiedzy, którą możemy uzyskać z opracowań sporządzanych przez zawodowych analityków w biurach maklerskich lub bankach inwestycyjnych..Na podstawie analizy fundamentalnej określają oni tzw. wartość wewnętrzną spółki. Porównując aktualny kurs akcji możemy ocenić, czy spółka jest niedowartościowana – rekomendacje „kupuj”, ( istnieje duża szansa, że jej akcje będą rosły) czy przewartościowana – rekomendacje „sprzedaj”. Należy jednak pamiętać, że są to wyłącznie subiektywne wyceny, a więc nie możemy ich traktować jako 100% pewnych. Często zdarza się, że wyceny sporządzone przez analityków poszczególnych biur, znacznie się od siebie różnią. Nie ma w tym zresztą nic dziwnego, gdyż na analizę fundamentalną składa się zbyt wiele prognozowanych czynników, takich jak: globalna sytuacja makroekonomiczna, sytuacja makroekonomiczna regionu i sytuacja makroekonomiczna  kraju (np. wysokość stóp procentowych, zadłużenie, wzrost gospodarczy), rozwój branży, prognozę zysków i dywidend spółki.
Rys. Analiza fundamentalna

Na analizę fundamentalną składa się:
1. Analiza makroekonomiczna (globalna, regionu, kraju).
2. Analiza sektorowa.
3. Analiza sytuacyjna.
4. Analiza finansowa.
5. Wycena spółki.
Ad .1. Analiza makroekonomiczna (globalna, regionu, kraju).

Analiza makroekonomiczna powinna nam dać odpowiedź w jakiej fazie rozwoju znajduje się gospodarka światowa, regionalna i danego kraju oraz jaki jest jej wpływ na rynek akcji. Każda gospodarka rynkowa przechodzi cykliczne fazy ekspansji i recesji oraz stany przejściowe. Martin Pring podzielił cały cykl gospodarczy na sześć etapów:
I etap: rozpoczyna się trend wzrostowy na obligacjach, natomiast spadają akcje i towary;
II etap: rozpoczyna się trend wzrostowy na akcjach, rosną także obligacje, natomiast spadają towary;
III etap: rozpoczyna się trend wzrostowy na towarach, rosną także akcje i obligacje;
IV etap: rozpoczyna się trend spadkowy na obligacjach, natomiast rosną akcje i towary;
V etap: rozpoczyna się trend spadkowy na akcjach, spadają także obligacje, natomiast rosną towary;
VI etap: rozpoczyna się trend spadkowy na towarach, spadają także akcje i obligacje;

MODELOWY WYKRES CYKLU GOSPODARCZEGO

Rysunek

Przedstawiony wykres modelowy nie zawsze pokrywa się z trendami występującymi na poszczególnych rynkach, jednak występuje on najczęściej. Dzięki temu inwestor z dużym prawdopodobieństwem może prognozować przebieg zdarzeń, a odstępstwa od tego schematu powinny skłaniać go do dużej ostrożności w podejmowaniu decyzji inwestycyjnych.
Faza ekspansji (ożywienia) charakteryzuje się wzrostem różnych mierników ekonomicznych: PKB, produkcji, cen, zatrudnienia, popytu, inwestycji oraz malejącym bezrobociem i niskiej inflacji. W okresie szczytu wszystkie mierniki ekonomiczne przestają rosnąć, lecz jeszcze przez pewien czas utrzymują się na wysokim poziomie. Następuje kolejna faza cyklu – recesja (kryzys). Wzrasta inflacja oraz bezrobocie, natomiast następuje spadek pozostałych mierników ekonomicznych. Faza ta kończy się depresją (dnem), w której mierniki ekonomiczne pozostają na niskich poziomach. Oczywiście cykle te w różnych krajach mają różny przebieg i różną długość. W jednych mają przebieg łagodny, prawie niezauważalny, w innych zaś niezwykle dramatyczny. Największy wpływ na sytuację ekonomiczną na świecie ma gospodarka USA ze względu na swoją wielkość oraz rolę dolara amerykańskiego w gospodarce światowej – około 80% obrotów wszystkich rynków finansowych
Kluczem do zrozumienia cykli gospodarczych jest zrozumienie działania banków centralnych, szczególnie banku centralnego USA -FED-u . Ich głównym zadaniem jest regulacja podaży pieniądza i utrzymanie inflacji na założonym poziomie. Banki centralne osiągają to poprzez podnoszenie lub obniżkę stóp procentowych. FED ocenia stan gospodarki na podstawie raportów (na podstawie podobnych raportów banki centralne oceniają stan gospodarki własnych krajów).
Do najważniejszych z nich należą:
a) raporty z rynku pracy:
raport NFP (non-farm payroll) jest najważniejszym raportem rządowym o stanie rynku pracy w poprzednim miesiącu. Publikowany jest w każdy pierwszy piątek miesiąca o godz. 8.30 czasu ET i wywołuje gwałtowne reakcje szczególnie na rynku walutowym, gdyż zwiększona w tym okresie płynność wykorzystywana jest do zawierania dużych transakcji. Raport zawiera liczbę miejsc pracy w sektorze pozarolniczym (jego oddziaływanie jest największe), stopę bezrobocia (wzrost bezrobocia jest oznaką słabości gospodarki), zmianę liczby zatrudnionych w sektorze produkcyjnym, średnią godzinową stawkę wynagrodzenia (uznawaną za wskaźnik przychodów), średni tygodniowy czas pracy.
Raport firmy ADP przetwarzającej dane z rynku pracy publikowany dwa dni przed raportem NFP (w środy o godz.8.15 czasu ET) jak dotychczas nie wywołuje poważniejszych reakcji na rynkach finansowych, ze względu na nieufność inwestorów do danych zawartych w tym raporcie.
Tygodniowe wstępne oceny stopy bezrobocia podawane w każdy czwartek o godz.8.30 czasu ET. Duża zmienność tych danych spowodowanych różnymi czynnikami (strajki, sezonowość zatrudnienia) powodują gwałtowne reakcje szczególnie na rynku walutowym.

b) produkt Krajowy Brutto – PKB (Gross Domestic Product – GDP) – pokazuje dynamikę zmian rozwoju gospodarczego danego kraju. W strefie euro publikowany jest dwukrotnie jako dane a po miesiącu rewizja danych. PKB dla Polski publikowany jest tylko jeden raz. Natomiast w USA dopiero trzeci odczyt jest ostateczny. W większości państw raport publikowany jest co kwartał jednak ze znacznym opóźnieniem. Pomimo tego ma ogromny wpływ na ocenę stanu gospodarki danego kraju w przyszłości. Jego wzrost powyżej oczekiwań świadczy o zbyt szybkim rozwoju gospodarki i może prowokować bank centralny do podniesienia stóp procentowych. Natomiast odczyt niższy świadczy o nadciągającej recesji i może sprowokować rozluźnienie polityki monetarnej.

c) wskaźniki inflacji:
PPI (indeks cen produkcyjnych) – pokazuje zmiany cen na poziomie producenta. Silny wzrost indeksu może powodować wzrost cen detalicznych, wywierających presję na Fed (na wzrost stóp procentowych);
CPI ( indeks cen konsumpcyjnych) – pokazuje poziom cen na poziomie detalicznym.
PCE (indeks cen wydatków konsumpcyjnych) – mierzy podobnie jak CPI poziom cen detalicznych. Jednak Fed przywiązuje do tego wskaźnika większe znaczenie.

Wskaźniki inflacji podają zmiany cen z miesięcznym opóźnieniem. Znacznie bardziej użyteczny do wyznaczania kierunku zmian przyszłej inflacji jest wykres indeksów towarowych CRB, które na bieżąco pokazują nam zakres ruchu cen towarów. Wyróżnia się dwa rodzaje indeksu CRB. Indeks terminowy CRB obejmuje 21 towarów, w którym każdy ma 1/21 (4,7 %) udziału. Towary zostały pogrupowane na: mięso(14,7%), zboża (28,6%), metale (14,3%), nośniki energii (9,5%), surowce przemysłowe (14,3%) i towary importowane (14,3%). Indeks gotówkowy CRB oparty jest na cenach natychmiastowej dostawy. Składa się z 23 towarów, w którym większą przewagę mają surowce przemysłowe (56%). Mimo dość znacznej różnicy w budowie kierunki trendu obydwu indeksów są ze sobą mocno skorelowane. Indeksy CRB ze znacznym wyprzedzeniem pokazują nam przyszłe poziomy wskaźników PPI i CPI.
Innym popularnym wskaźnikiem, wykorzystywanym do badania trendów na światowych rynkach towarowych jest Economist Commodity Index. W skład indeksu wchodzą towary z 27 rynków za wyjątkiem metali szlachetnych i towarów ropopochodnych. Brak tych dwóch grup towarów w indeksie powoduje, że nie odzwierciedla on w pełni sytuacji rynkowej.

d) bilans handlowy i saldo na rachunku obrotów bieżących. Regularnie występujący
deficyt handlowy lub ujemne saldo wpływa na osłabienie się waluty.

e) raporty ISM (Chicagowski indeks PMI,wskaźnik ISM dla sektora usług, wskaźnik ISM dla sektora wytwórczego) dotyczą bieżącej sytuacji gospodarczej w regionach.

f) raporty o nastrojach konsumenckich ( wskaźnik nastrojów konsumenckich opracowany przez University of Michigan, wskaźnik zaufania konsumentów ABC i publikowany praktycznie we wszystkich państwach wskaźnik ufności konsumenckiej) ocenia przyszłe zachowania się konsumentów.

g) raporty z rynku nieruchomości (sprzedaż domów na rynku pierwotnym i wtórnym, ilość rozpoczętych inwestycji budowlanych, ilość wydanych pozwoleń na budowę) rynek finansowy przywiązuje dużą wagę do tych raportów od czasu gdy pękła „bańka spekulacyjna”. Kondycja tego sektora jest ważnym czynnikiem oceny całej gospodarki i jej perspektyw rozwoju.

Podsumowanie.
Nie są to oczywiście wszystkie raporty obrazujące stan gospodarki światowej. Podobne raporty z małymi zmianami w nazewnictwie obrazują gospodarkę strefy euro (drugiej pod względem wielkości) czy poszczególnych krajów. Jedne z nich są wskaźnikami wyprzedzającymi, inne opóźnionymi a jeszcze inne obrazują obecny(równoczesny) stan gospodarki. Wskaźniki makroekonomiczne mają wpływ na rynek w średnim i długim okresie. W krótkim okresie ich wpływ zależy od nastroju panującego na rynku. Często słabe wyniki są lekceważone na rynku wzrostowym (po lekkich zawirowaniach rynek wraca do trendu głównego) i odwrotnie. Jednak nie mogą być brane pod uwagę w szerszej perspektywie czasowej. W większości przypadków nagromadzenie złych danych powoduje odwrócenie trendu wzrostowego na rynku akcji.

Kolejnym krokiem jest ocena sytuacji gospodarczej danego kraju, w którym zamierzamy inwestować. Pomimo dobrej koniunktury na rynkach światowych, na konkretnym rynku może ona być diametralnie różna ze względu na złą sytuację gospodarczą, prowadzoną politykę gospodarczą lub zwiększone ryzyko inwestycyjne. Przy ocenie danego rynku powinniśmy kierować się następującymi głównymi kryteriami:
tempem wzrostu PKB;
spadkiem inflacji;
deficytu budżetowego;
długu publicznego;
stopy bezrobocia.
W następnej kolejności powinniśmy oceniać także sytuację polityczną: rolę polityków w decyzjach gospodarczych, rolę związków zawodowych, znaczenie partii populistycznych, akty prawne dotyczące rynku pracy gdyż wpływa ona na atrakcyjność inwestowania.

Ad.2. Analiza sektorowa

Analiza sektorowa ma za zadanie udzielić nam odpowiedzi na ile dany sektor, w którym działa spółka jest dla nas atrakcyjny z punktu widzenia inwestycji oraz ocenić poziom ryzyka w sektorze tz. ocenić szanse i zagrożenia dla rozwoju spółki funkcjonującej w określonym sektorze, Dla indywidualnego inwestora jest to obszar stosunkowo trudny do analizy ze względu na olbrzymią ilość informacji. Dlatego proponujemy aby zdać się na analityków giełdowych lub firmy konsultingowe, które dokonują takiej oceny.

Rys. Analiza sektorowa
Do metod stosowanych w analizie sektorowej zalicza się:
A) analizę pięcioczynnikową M. Portera;
B) mapę grup strategicznych;
C) analizę luki strategicznej;
D) krzywą doświadczeń;
E) metodę punktacji ważonej w ocenie atrakcyjności sektora.

Ad. A) Analiza sił Potera.

Michael Porter przedstawił model pięciu sił, za pomocą którego analitycy ustalają rentowność danego sektora. Należą do nich:
1. Konkurencja w sektorze.
2. Możliwości wejścia na rynek nowych firm.
3. Siłę wpływów dostawców.
4. Siłę wpływów odbiorców.
5. Możliwości pojawienia się substytutów.

A) Potencjalni konkurenci;
B) Dostawcy;
C) Nowe substytuty;
D) Odbiorcy.

Rys. Model pięciu sił Potera.

Atrakcyjność sektora jest tym wyższa, im mniejsze są presje wywierane przez wyżej przedstawione siły na sektor i konkretną spółkę. Niewielka konkurencja oraz słabość dostawców i odbiorców pozwala uzyskać wyższe marże, a więc także wyższe zyski.

Ad. B) Mapa grup strategicznych.
Grupa strategiczna to zbiór przedsiębiorstw, które w określonym sektorze realizują podobną strategię wyznaczaną poprzez kluczowe czynniki wspólne dla danego sektora. Takimi czynnikami może być np. marka, jakość wyrobów, cena. Budowa map strategicznych ma na celu określić, które z tych przedsiębiorstw stanowią dla wybranej przez nas spółki największą konkurencję. Ich budowa polega na naniesieniu na osie współrzędnych X i Y kilku kluczowych czynników, które najlepiej różnicują spółki z danego sektora. Punkty obrazujące spółki znajdujące się najbliżej siebie to grupy strategiczne. Dla lepszego zobrazowania należy je zaznaczyć znakami graficznymi (okrąg, kwadrat). Zaleca się budowę kilku map opartych na różnych czynnikach oraz okresową budowę map strategicznych opartych na tych samych czynnikach. Pozwoli nam to obserwować dynamikę zmian w sektorze, a co za tym idzie ocenić atrakcyjność naszej inwestycji.
Ad. C) Analiza luki strategicznej.

Za pomocą luki strategicznej możemy ocenić dotychczasową strategię spółki ( w określonym czasie) na tle całego sektora oraz prognozować zachodzące zmiany. Pomiędzy trendem badanego procesu zachodzącego w sektorze a trendem odpowiadającego mu procesu spółki mogą zachodzić trzy rodzaje luki strategicznej: luka zgodności, luka nadmiaru oraz luka niedoboru.

Luka zgodności.

sprzedaż

t
Rys. Luka zgodności.
Udział przedsiębiorstwa w sektorze utrzymuje się na określonym, niezmienionym poziomie.

Luka nadmiaru.

sprzedaż

t
Rys. Luka nadmiaru.
Spółka rozwija się szybciej niż rynek.

Luka niedoboru.

sprzedaż

t
Rys. Luka niedoboru.
Spółka traci rynek.

tempo wzrostu sprzedaży w spółce.

tempo wzrostu sprzedaży w sektorze.

Powyżej przedstawiliśmy przykład analizy tempa wzrostu sprzedaży w spółce i w sektorze. Na tej podstawie możemy stwierdzić, że inwestowanie w spółkę, która traci rynek (luka niedoboru) obarczone jest dużym ryzykiem.

Ad . D) Krzywa doświadczeń.
Krzywa doświadczeń jest graficznym obrazem średniego tempa spadku kosztów jednostkowych wyrobu w miarę podwajania się produkcji skumulowanej (związek pomiędzy skalą produkcji, a wielkością kosztu jednostkowego wyrobu, określany jest mianem efektu doświadczenia). Do najbardziej typowych czynników, które wpływają na wielkość efektu doświadczenia należy ekonomika skali, efekt specjalizacji oraz postęp techniczny i organizacyjny procesu produkcyjnego, Sporządzenie wykresu polega na wyznaczeniu, dla każdego z badanych przedsiębiorstw w sektorze, punktu przecięcia się jego skumulowanej produkcji z kosztem jednostkowego wyrobu. Dzięki temu możemy wytypować lidera, któremu przewaga kosztowa może zapewnić w przyszłości większe zyski. Niestety nie do każdego sektora czy produktu możemy zastosować krzywą doświadczeń. W niektórych sektorach efekt ten nie występuje np. sektor zbrojeniowy, produkty luksusowe, lub jest znacznie ograniczony z powodu słabej dynamiki wzrostu popytu.
Ad. E) Punktowa ocena atrakcyjności sektora.

Natomiast do porównania poszczególnych sektorów analitycy używają punktowej oceny atrakcyjności sektora. Jest to metoda mniej szczegółowa, ale bardziej precyzyjna. Polega na konstrukcji listy kryteriów, na podstawie których ocenia się poszczególne branże a następnie porównuje się je ze sobą. Często firmy konsultingowe ustalają własne wersje oceny punktowej. Najczęściej stosowane kryteria to:kryteria rynkowe, finansowe oraz technologiczne.

Z kolei profil ekonomiczny ma za zadanie określić warunki funkcjonowania przedsiębiorstwa w sektorze i na danym rynku oraz określić jego atrakcyjność. Dokonuje się tego za pomocą następujących kryteriów
1. Rozmiar rynku w jednostkach naturalnych i rocznych dochodach ze sprzedaży,
2. Zasięg konkurowania,
3. Stopa zmian rynku jako procentowa wielkość zmian sprzedaży rocznej,
4. Liczba konkurentów oraz ich relatywne udziały w rynku,
5. Stopień koncentracji sektora,
6. Tempo zmian w technologii wytwarzania produktu,
7. Stopień zróżnicowania produktów konkurencyjnych firm,
8. Występowanie efektu ekonomiki skali działania firm,
9. Występowanie efektu uczenia się firm,
10. Oczekiwany poziom rentowności danego sektora w porównaniu do wielkości przeciętnych w gospodarce.

Ad. 1. Analiza sytuacyjna.

Analiza sytuacyjna spółki jest kolejnym etapem analizy fundamentalnej. Dotyczy całego obszaru niezwiązanego bezpośrednio z jej finansami, takiego jak: tempo wzrostu sprzedaży wytwarzanego produktu (nie powinno spadać ), specyfika rynku, stosowana technologia, konkurencja krajowa i zagraniczna, kapitał ludzki (kadra zarządzająca oraz kwalifikacje pracowników). Do podstawowych metod analizy sytuacyjnej należy analiza SWOT oraz macierz BCG.

Analiza SWOT.

Rys. Analiza SWOT.

Analiza SWOT to analiza czterech kategorii czynników strategicznych:

S (Strengths) – mocną stroną spółki jest to wszystko, co stanowi jej atut,
przewagę lub zaletę;
W (Weaknesses) – słabą stroną spółki jest to wszystko, co utrudnia lub może
utrudnić jej efektywne działanie, co stanowi jej słabość, barierę
lub wadę;
O (Opportunities) – szanse odpowiednio wykorzystane stają się impulsem
korzystnych zmian oraz osłabiają zagrożenia;
T (Threats) – zagrożenia to bariery stojące na przeszkodzie dalszego rozwoju
spółki.

Na schemacie została przedstawiona jedna z wersji analizy SWOT. W literaturze możemy spotkać także wersje, że mocne i słabe strony spółki to czynniki stanu obecnego, a szanse i zagrożenia to stany przyszłe. W innej wersji mocne strony i słabe strony to czynniki zależne od nas, a szanse i zagrożenia, to czynniki obiektywne. W analizie SWOT nie będzie miało to większego znaczenia, pod warunkiem, że zastosujemy wyłącznie jedną z przedstawionych wersji.
Macierz BCG.
Macierz BCG jest metodą badania udziału produktu (produkowanego przez spółkę) w rynku. Dzięki tej metodzie możemy określić czy produkt przynosi spółce zyski, czy też jest produktem deficytowym.
Rys. 1. Macierz BCG.
Bostońska Grupa Konsultingowa podzieliła produkty na cztery grupy:
Gwiazdy – to produkty rozwojowe i konkurencyjne dające dużą gwarancję zysków. Mają wysoki udział w dynamicznie rozwijającym się rynku.
Możemy je podzielić na:
młode gwiazdy – nowe produkty i usługi, które wymagają dużych nakładów finansowych, ze względu na wzrost udziału w rynku,
stare gwiazdy – produkty i usługi, które nie wymagają nakładów finansowych, a które w przyszłości mogą przekształcić się w dojne krowy.
Dojne krowy – to produkty i usługi, które przynoszą spółce wysoki zysk. Mogą więc być źródłem dofinansowania młodych gwiazd. Mają wysoki udział w wolno rozwijającym się rynku.
Znaki zapytania – to produkty i usługi deficytowe, których możliwości są trudne do określenia. Mają niski udział w dynamicznie rozwijającym się rynku. Jednocześnie są produktami, które w dłuższej perspektywie mogą stać się gwiazdami. Wymagają jednak znacznego doinwestowania.
Psy – to produkty i usługi bez perspektyw rozwoju, które przegrały walkę konkurencyjną. na rynku w pełni nasyconym danym rodzajem usług. Pochłaniają zbyt dużo środków w zamian za mierne dochody. Najlepszym wyjściem jest rezygnacja z tego rodzaju produktu i usług. Mają niski udział w wolno rozwijającym się rynku.
Ad. 4. Analiza finansowa.

Analiza finansowa spółki jest uważana przez wielu inwestorów za najważniejszą, a w zasadzie za decydującą o zakupie jej akcji. Dokonuje się jej na podstawie sprawozdania finansowego.

Rys. Analiza finansowa (przeprowadzona na podstawie sprawozdania finansowego)
W skład sprawozdania finansowego wchodzą:
1. Bilans.
2. Rachunek zysków i strat.
3. Rachunek przepływów pieniężnych.
4. Zestawienie zmian w kapitale własnym.
5. Informacje dodatkowe.

Bilans jest zestawieniem aktywów i pasywów przedsiębiorstwa z okresu obrachunkowego. Dla spółek giełdowych jest obowiązkowym sprawozdaniem finansowym.

Rys. Bilans.

Aktywa to kontrolowany przez spółkę majątek o wiarygodnie określonej wartości powstały w przeszłości, który spowoduje w przyszłości uzyskanie korzyści ekonomicznych. Dzielą się na aktywa trwałe i aktywa obrotowe.

Rys. Aktywa.

Na aktywa składają się:
aktywa trwałe (związane ze spółką ponad jeden rok):
a) wartości niematerialne i prawne to nabyte przez spółkę prawa majątkowe np.
patent, koncesje, marka;
b) rzeczowa aktywa trwałe: środki trwałe i środki trwałe w budowie;
c) należności długoterminowe to długoterminowy dług osób trzecich wobec spółki;
d) inwestycje długoterminowe to budowa lub ulepszanie istniejącego środka
trwałego w celu osiągnięcia przyszłych korzyści;
e) długoterminowe rozliczenia międzyokresowe;
aktywa obrotowe (związane ze spółką poniżej jednego roku) – przeznaczone do sprzedaży lub zużycia:
a) zapasy (rzeczowe aktywa obrotowe) to surowce i materiały przeznaczone do
produkcji, produkcja niezakończona oraz towary i wyroby gotowe;
b) należności krótkoterminowe to krótkoterminowy dług osób trzecich wobec spółki;
c) inwestycje krótkoterminowe to udziały i akcje, inne papiery wartościowe,
udzielone pożyczki przeznaczone do zbycia w  roku następnym;
d) krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe to wydatki, które spółka poniosła w
roku bieżącym, a które staną się kosztem dopiero w następnym roku.
e) środki pieniężne to kwoty pieniężne, które w każdym czasie są do dyspozycji
spółki.

Pasywa to źródła finansowania aktywów, na które składa się z kapitał własny oraz kapitał obcy ( zobowiązania i rezerwy na zobowiązania).

Kapitał własny – to wartości wniesione do spółki przez jej właścicieli oraz środki uzyskane w trakcie działalności spółki(podstawową pozycją na jaką inwestor powinien zwrócić uwagę jest zysk/strata , która stanowi podstawę analizy zysków i strat).
Na kapitał własny składa się:
a) kapitał podstawowy;
b) należne wpłaty na kapitał podstawowy;
c) udziały własne;
d) kapitał zapasowy;
e) kapitał z aktualizacji wyceny;
f) pozostałe kapitały rezerwowe;
g) zysk (strata) z lat ubiegłych;
h) zysk (strata) netto;
i) odpisy z zysku netto w ciągu roku obrotowego.
Kapitał obcy (zobowiązania i rezerwy na zobowiązania)– to wszelkiego rodzaju źródła finansowania przy wykorzystaniu kapitału obcego.
Na kapitał obcy składa się:
a) rezerwy na zobowiązania;
b) zobowiązania długoterminowe;
c) zobowiązania krótkoterminowe;
d) rozliczenia międzyokresowe;
e) zaliczki otrzymane na dostawy;
f) zobowiązania wekslowe;
g) fundusze specjalne

Rachunek zysków i strat jest drugim obowiązkowym sprawozdaniem finansowym. Pokazuje ogólny wynik finansowy oraz efektywność poszczególnych rodzajów przedsiębiorstwa. Jest zestawieniem przychodów uzyskanych z działalności gospodarczej i operacji finansowych oraz kosztów tej działalności.

W skład rachunku zysków i strat wchodzi:
1. Zysk/strata na sprzedaży (brutto) to przychody ze sprzedaży netto (a) pomniejszone o koszty wytworzenia sprzedanych wyrobów (b).
2. Zysk/strata na sprzedaży (netto) to zysk/strata na sprzedaży (brutto) pomniejszony o koszty zarządu (c) i koszty sprzedaży (d). Jest to faktyczny zysk/strata z podstawowej działalności gospodarczej przedsiębiorstwa.
3. Zysk/strata na działalności operacyjnej (EBIT) to zysk/strata na sprzedaży (netto) powiększony o pozostałe przychody operacyjne (e), a następnie pomniejszony o pozostałe koszty operacyjne (f).
4. Zysk/strata na działalności gospodarczej to zysk/strata na działalności operacyjnej (EBIT) powiększony o przychody finansowe (g), a następnie pomniejszony o koszty finansowe (h).
5. Zysk/strata brutto to zysk/strata na działalności gospodarczej powiększony o zyski nadzwyczajne (i) i pomniejszony o straty nadzwyczajne (j).
6. Zysk/strata netto to Zysk/strata brutto pomniejszony o podatek dochodowy (k).

Rachunek przepływów pieniężnych (cash flow) sporządzają przedsiębiorstwa podlegające obowiązkowemu badaniu rocznego sprawozdania finansowego. Umożliwia uzyskanie informacji na temat stopnia płynności finansowej, skuteczności ściągania należności i zdolności do regulowania zobowiązań. Pokazuje przepływy pieniężne wynikające z działalności operacyjnej, inwestycyjnej i finansowej w okresie pomiędzy bilansem otwarcia a bilansem zamknięcia. Sporządzany jest w formie zestawienia metodą bezpośrednią lub metodą pośrednią.
W metodzie bezpośredniej przedstawione są wszystkie wpływy i wydatki środków pieniężnych z działalności operacyjnej, inwestycyjnej i finansowej.
Częściej stosowana jest metoda pośrednia, w której od razu zysk netto ulega korekcie.

Najważniejsze dla inwestora są jednak wnioski jakie można wyciągnąć na podstawie dodatnich lub ujemnych przepływów środków finansowych z działalności operacyjnej, inwestycyjnej i finansowej.
1. Dodatnie przepływy pieniężne z działalności operacyjnej, inwestycyjnej i finansowej mogą świadczyć o gromadzeniu przez przedsiębiorstwo środków pieniężnych, które w przyszłości może przeznaczyć na inwestycje.
2. Dodatnie przepływy pieniężne z działalności operacyjnej i inwestycyjnej, natomiast ujemne z finansowej, świadczą o restrukturyzacji przedsiębiorstwa.
3. Dodatnie przepływy pieniężne z działalności operacyjnej i finansowej, natomiast ujemne z działalności inwestycyjnej, świadczą o prawidłowo rozwijającym się przedsiębiorstwie.
4. Dodatnie przepływy pieniężne z działalności inwestycyjnej i finansowej, natomiast ujemne z operacyjnej świadczą o przejściowych trudnościach przedsiębiorstwa.
5. Dodatnie przepływy pieniężne z działalności operacyjnej, natomiast ujemne z działalności inwestycyjnej i finansowej, świadczą o wysokiej rentowności oraz o przeznaczeniu osiągniętych zysków na rozwój przedsiębiorstwa i spłatę długów.
6. Dodatnie przepływy pieniężne z działalności inwestycyjnej, natomiast ujemne z działalności operacyjnej i finansowej, świadczą o pokrywaniu zobowiązań ze sprzedaży aktywów. Jest to przypadek, który może oznaczać bankructwo przedsiębiorstwa.
7. Dodatnie przepływy pieniężne z działalności finansowej, natomiast ujemne z działalności operacyjnej i inwestycyjnej są typowe dla początkujących, rozwijających się przedsiębiorstw.
8. Wszystkie przepływy są ujemne. Nie oznacza to jeszcze bankructwa, gdyż przedsiębiorstwo prawdopodobnie będzie zarabiało na dokonywanych inwestycjach.

Zestawienie zmian w kapitale własnym jest obowiązkowym sprawozdaniem przedsiębiorstwa, których sprawozdania finansowe podlegają obowiązkowemu corocznemu badaniu. Ukazuje bardzo szczegółowo opis zmian strukturalnych w kapitale własnym, ich przyczyny i skutki. Pokazane są w tym sprawozdaniu przede wszystkim te zmiany, które nie zostały ujęte w Rachunku zysków i strat. Jest sporządzane wg określonego wzorca zgodnego z ustawą o rachunkowości.
1. Kapitał własny na początek okresu (korekty błędów podstawowych).
a) kapitał własny na początek okresu po korektach ( kapitał podstawowy na
początek okresu, kapitał podstawowy na koniec okresu);
b) kapitał podstawowy na koniec okresu;
c) należne wpłaty na kapitał podstawowy na początek okresu;
d) udziały (akcje) własne na początek okresu;
e) kapitał zapasowy na początek okresu;
f) kapitał z aktualizacji wyceny na początek okresu;
g) pozostałe kapitały rezerwowe na koniec okresu;
h) zysk( strata) z lat ubiegłych na początek okresu;
i) wynik netto.
2. Kapitał własny na koniec okresu
3. Kapitał własny, po uwzględnieniu proponowanego podziału zysku ( pokrycia
straty).

Informacja dodatkowa jest sprawozdaniem finansowym bardzo często lekceważonym przez niedoświadczonych inwestorów. Natomiast ma ona niezwykle istotne znaczenie. Jest bowiem źródłem pogłębionych informacji zawartych w bilansie, rachunku zysków i strat oraz rachunku przepływów pieniężnych. Zawiera bowiem istotne dane i objaśnienia, które są niezbędne do rzetelnego i jasnego przedstawiania sytuacji majątkowej i finansowej oraz wyniku finansowego w sprawozdaniu finansowym.
Składa się z dwóch części:
1. Wprowadzenie do sprawozdania finansowego.
2. Dodatkowe informacje i objaśnienia.
Analiza wskaźnikowa.
Analiza wskaźnikowa oparta jest na wskaźnikach wyliczanych na podstawie danych finansowych spółki, przede wszystkim na podstawie bilansu oraz rachunku zysku i strat. Ma nam dać odpowiedź jaka jest kondycja finansowa spółki oraz dostarczyć informacji na temat jej funkcjonowania. Za pomocą wskaźników możemy przeprowadzać zarówno analizę bieżącą poprzez przyrównanie określonego wskaźnika do ustalonych norm, analizę poziomą polegającą na porównaniu wskaźnika do wartości wcześniejszych oraz tendencję tych zmian a także porównywać je na tle sektora w jakim działa spółka.

Rys. Schemat analizy wskaźnikowej.
Przystępując do analizy należy zwrócić uwagę na niejednolite nazewnictwo jakie możemy spotkać w literaturze. Obszar zdolności do regulowania zobowiązań określany jest najczęściej jako płynność. Poziom zadłużenia jako zadłużenie ( ale także jako wspomaganie kapitałowe, wspomaganie finansowe, wypłacalność finansowa, stopień zadłużenia, niezależność finansowa). Wyniki finansowe jako rentowność lub zyskowność. Sprawność działania na rynku jako sprawność działania ( ale także jako sprawność zarządzania aktywami, aktywność, obrotowość). Wartość rynkowa określana jest jako wartość rynkowa ( ale także jako rynkowa wartość akcji i kapitału, efektywność akcji lub pozycja firmy na rynku kapitałowym). W dalszych rozważaniach będziemy posługiwali się określeniami zaznaczonymi pogrubieniem.

Do analizy sprawozdania finansowego wykorzystuje się wskaźniki:płynności, zadłużenia, rentowności, sprawność oraz wartości rynkowej.
1. Wskaźniki zdolności do regulowania zobowiązań (płynności) określają zdolność spółki do wywiązywania się z bieżących zobowiązań. Ostrzegają inwestora przed możliwością upadłości spółki w przypadku utraty płynności. Należą do nich:
a) wskaźnik płynności bieżącej;
b) wskaźnik płynności szybkiej;
c) wskaźnik płynności gotówkowej;
d) kapitał obrotowy w dniach obrotu.
2. Wskaźniki zadłużenia (zadłużenie) pokazują w jakim stopniu spółka jest zdolna do spłaty swojego zadłużenia długoterminowego. Należą do nich:
a) wskaźnik ogólnego zadłużenia;
b) wskaźnik zadłużenia długoterminowego;
c) wskaźnik zadłużenia kapitałów własnych;
d) wskaźnik pokrycia obsługi długu z wyniku finansowego netto;
e) wskaźnik pokrycia obsługi długu z EBIT-u;
f) wskaźnik pokrycia obsługi długu z cash flow;
g) wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych.
3. Wskaźniki związane z wynikiem finansowym ( rentowność lub zyskowność) – oceniają rentowność spółki. Należą do nich:
a) wskaźnik pokrycia straty z lat ubiegłych zyskiem bieżącym;
b) wskaźnik operacyjności;
c) wskaźnik rentowności sprzedaży;
d) wskaźnik zwrotu ze sprzedaży;
e) wskaźnik rentowności majątku;
f) wskaźnik rentowności kapitału własnego.
4. Wskaźniki sprawność działania na rynku jako sprawność działania (aktywności, obrotu) określa sposób wykorzystania aktywów obrotowych. Należą do nich:
a) wskaźniki płynnościowe:
wskaźnik rotacji należności;
wskaźnik cyklu należności;
wskaźnik rotacji zapasów,;
wskaźnik cyklu zapasów;
wskaźnik okresu płacenia zobowiązań;
wskaźnik cyklu środków pieniężnych.
b) wskaźniki aktywności oparte na kosztach:
wskaźnik kontroli kosztów administracyjnych;
wskaźnik pokrycia kosztów kapitałem obrotowym;
wskaźnik poziomu kosztów finansowych.
c) wskaźniki rotacji majątku:
wskaźnik globalnego obrotu aktywami;
wskaźnik rotacji środków trwałych;
wskaźnik rotacji majątku obrotowego.
d) wskaźniki gospodarowania zasobami:
wskaźnik wydajności pracy;
wskaźnik stopnia finansowania przyrostu środków trwałych z amortyzacji;
wskaźnik finansowania przyrostu środków trwałych z cash flow.
5. Wskaźniki wartości rynkowej (wartość rynkowa) to połączenie informacji z analizy sprawozdania finansowego z informacjami z rynku. Określa oczekiwania inwestorów co do przyszłości spółki. Należą do nich:
a) wskaźnik zysku na akcję;
b) wskaźnik wartości księgowej akcji;
c) wskaźnik stopy zyskowności akcji;
d) wskaźnik stopy dywidendy;
e) wskaźnik stopy wypłaty dywidendy;
f) wskaźnik celowości inwestycji (PER);
g) wskaźnik ceny giełdowej;
h) wskaźnik ceny do kapitału własnego.

Ad 1. Wskaźniki płynności:
a) wskaźnik płynności bieżącej jest podstawowym wskaźnikiem płynności finansowej.
Wylicza się go na podstawie ilorazu aktyw obrotowych do zobowiązań bieżących
wskaźnik bieżącej płynności = aktywa obrotowe / zobowiązania bieżące
Informuje w jakim stopniu spółka jest zdolna do uregulowania swoich bieżących zobowiązań aktywami obrotowymi. Jego wartość powinna się mieścić w przedziale 1,3 – 2,0. Jest to wartość wzorcowa. Niższe wartości oznaczają, że spółka ma lub w najbliższej przyszłości będzie miała problemy z uregulowaniem płatności w terminie. Natomiast wartości wyższe świadczą o przechowywaniu przez spółkę zbyt dużo niewykorzystanych środków finansowych, posiada zbyt duże zapasy lub trudno ściągalne należności.
b) wskaźnik szybkiej płynności jest uzupełnieniem wskaźnika płynności bieżącej.
Zasady jego wyliczania są identyczne jak przy wskaźniku płynności bieżącej. Jedynie aktywa obrotowe zostają pomniejszone o zapasy i krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe, które z powodu swojej stosunkowo małej płynności słabo zabezpieczają bieżące zobowiązania.
wskaźnik szybkiej płynności = aktywa obrotowe – zapasy – krótkoterminowe rozliczenia międzyokresowe / zobowiązania bieżące
Jako wartość wzorcową przyjmuje się wartość 1, która oznacza, że spółka jest w stanie pokryć swoje krótkoterminowe zobowiązania, płynnymi aktywami finansowymi.
c) wskaźnik wypłacalności gotówkowej służy do określania wypłacalności
spółki w bardzo krótkim okresie (bezzwłocznie).
wskaźnik wypłacalności gotówkowej = środki pieniężne i inne aktywa pieniężne / zobowiązania bieżące
Jest to iloraz środków pieniężnych i innych aktyw pieniężnych do zobowiązań bieżących. Za jego wartość wzorcową przyjmuje się 0,2.
d) kapitał obrotowy w dniach obrotu określa na ile dni obrotu wystarczy kapitału
obrotowego.
kapitał obrotowy / sprzedaż netto x 360 dni
Wraz ze wzrostem sprzedaży jego wartość maleje. Aby nie dopuścić do utraty płynności zarząd spółki powinien go odpowiednio zwiększać proporcjonalnie do wzrostu sprzedaży.

Ad 2. Wskaźniki poziomu zadłużenia.
a) wskaźnik ogólnego zadłużenia (DR – debet ratio) określa poziom zaangażowania
kapitałów obcych w aktywach spółki.
wskaźnik ogólnego zadłużenia = zobowiązania ogółem / aktywa ogółem
Wartość wskaźnika poniżej 0,57 świadczy o nieracjonalnym zarządzaniu źródłami finansowania. Wartość wskaźnika powyżej 0,67 świadczy o możliwości utraty zdolności do spłaty długów. Wartość wskaźnika powyżej 1,0 charakteryzuje spółkę o wyjątkowo złej sytuacji ekonomiczno – finansowej.
b) wskaźnik zadłużenia długoterminowego ( wskaźnik długu, wskaźnik ryzyka lub wskaźnik dźwigni) określa poziom pokrycia zobowiązań długoterminowych kapitałami własnymi.
wskaźnik zadłużenia długoterminowego = zobowiązania długoterminowe / kapitał własny
Wartość wskaźnika powyżej 1,0 charakteryzuje spółkę silnie zadłużoną.
c) wskaźnik zadłużenia kapitałów własnych określa poziom zadłużenia kapitałów własnych.
wskaźnik zadłużenia kapitałów własnych = zobowiązania ogółem / kapitał własny.
Wartość wskaźnika powinna się kształtować poniżej 1,0 dla spółek dużych i średnich oraz poniżej 3,0 dla spółek małych.
d) wskaźnik pokrycia obsługi długu z wyniku finansowego netto. Na jego podstawie możemy ocenić , ile razy wynik finansowy netto pokrywa obsługę rat kapitałowych i odsetek.
wskaźnik pokrycia obsługi długu z wyniku finansowego netto = wynik finansowy netto / raty kapitałowe + odsetki
Wartość wskaźnika powinna się kształtować poniżej 1,0.
e) wskaźnik pokrycia obsługi długu z EBIT-u określa w jakim stopniu zysk zapewnia obsługę długu.
wskaźnik pokrycia obsługi długu z EBIT-u = wynik finansowy brutto + odsetki / raty kapitałowe + odsetki
Wartość wskaźnika powinna się kształtować powyżej 1,2. Według Banku Światowego
jego wartość powinna przekraczać 1,3.
f) wskaźnik pokrycia obsługi długu z cash flow. Na jego podstawie możemy ocenić w jakim stopniu nadwyżką finansową netto możemy pokryć obsługę długu.
wskaźnik pokrycia obsługi długu z cash flow = wynik finansowy netto + amortyzacja / raty kapitałowe + odsetki
Wartość wskaźnika powinna się kształtować powyżej 1,5 Oznacza to, że suma zysku przed opodatkowaniem wraz z amortyzacją powinna być o co najmniej 50% wyższa od rocznej raty kredytu wraz z odsetkami.
g) wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych. Na podstawie wskaźnika możemy ocenić zdolność spółki do terminowej spłaty odsetek.
wskaźnik pokrycia zobowiązań odsetkowych = wynik finansowy brutto + odsetki / odsetki
Ad 3. Wskaźniki związane z wynikiem finansowym( rentowność lub zyskowność) analizuje się na podstawie sprawozdania rachunku zysków i strat. Przyjmuje się, że wszystkie wskaźniki oparte na zysku powinny mieć wartości dodatnie.
a) wskaźnik pokrycia zyskiem bieżącym. Na podstawie wskaźnika możemy ocenić w jakim stopniu spółka jest w stanie pokryć straty z lat ubiegłych.

wskaźnik pokrycia zyskiem bieżącym = zysk bieżący
/ strata z lat ubiegłych×100%

Jeżeli wskaźnik przyjmuje wartość 0 %, tz.,że spółka nie generuje zysku bieżącego i nie jest w stanie pokryć strat z lat ubiegłych. W takim wypadku należy wyliczyć wskaźnika pokrycia skumulowanych strat =kapitał własny/straty z lat ubiegłych ×100%. Jeżeli wskaźnik nie osiąga wartości powyżej 100%, to sytuacja finansowa spółki jest bardzo trudna. Nie jest ono w stanie pokryć strat kapitałem własnym.
b) wskaźnik operacyjności. Na podstawie wskaźnika oceniamy poziom kosztów w spółce.
wskaźnik operacyjności = koszt uzyskania przychodów / przychody ze sprzedaży×100%

c) wskaźnik rentowności sprzedaży (ROS). Na podstawie wskaźnika możemy ocenić
jaka jest rentowność sprzedaży współce.

wskaźnik rentowności sprzedaży (ROS) = wynik finansowy brutto
/ przychody ze sprzedaży×100%.

Wskaźnik w znacznym stopniu zależy on od długości cyklu produkcyjnego, powinniśmy porównywać go do przeciętnego wskaźnika w sektorze.
d) wskaźnik zwrotu ze sprzedaży. Na podstawie wskaźnika możemy ocenić efektywność sprzedaży.

wskaźnik zwrotu ze sprzedaży = wynik finansowy netto / przychody ze sprzedaży×100%

Im wyższa wartość wskaźnika, tym wyższa efektywność.

e) wskaźnik rentowności majątku (ROA). Na podstawie wskaźnika możemy ocenić jaka wielkość zysku przypada na każdą jednostkę pieniężną zaangażowaną w aktywa spółki (rentowność aktywów spółki).

wskaźnik rentowności majątku (ROA) = wynik finansowy / aktywa ogółem ×100%.

Na jego podstawie oceniane są kompetencje kierownictwa w zarządzaniu.

f) wskaźnik rentowności kapitału własnego (ROE). Na podstawie wskaźnika możemy ocenić jaki jest zwrot z funduszy zainwestowanych przez jego właścicieli.

wskaźnik rentowności kapitału własnego (ROE) = wynik finansowy
/ kapitał własny ×100%.

Jego wartość powinna być co najmniej równa stopie inflacji.

W prawidłowo funkcjonującej spółce powinna być zachowana następująca zależność:
ROE > ROA > ROS
Ad 4. Wskaźniki sprawności działania na rynku jako sprawność działania (aktywność, wskaźnik obrotu). Na podstawie wskaźników możemy ocenić sprawność gospodarowania w spółce.
a) Wskaźniki płynnościowe:
Wskaźnik rotacji należności. Na podstawie wskaźnika możemy ocenić zdolność pspółki do windykacji należności.
Wskaźnik rotacji należności = przychody ze sprzedaży
/ przeciętny stan należności
Jego wartość powinna być zawarta pomiędzy 7 a 10. Wartość poniżej 7 oznacza, zbyt długie kredytowanie swoich odbiorców. Wartość powyżej 10 świadczy o prowadzeniu bardzo restrykcyjnej polityki ściągania należności, co może mieć wpływ na utratę klientów przez spółkę.
wskaźnik cyklu należności. Na podstawie wskaźnika możemy ocenić długość tzw. kredytu kupieckiego ( okres od momentu sprzedaży do momentu otrzymania zapłaty).
wskaźnik cyklu należności = przeciętny stan należności / przychody ze sprzedaży×liczba dni badanego okresu.
Wskaźnik w skali roku powinien się kształtować w przedziale od 37 do 52 dni.

wskaźnik rotacji zapasów. Na podstawie wskaźnika możemy ocenić efektywność gospodarowania zapasami.
wskaźnik rotacji zapasów = koszty sprzedaży
/ przeciętny stan zapasów
Jego wartość powinna być zawarta pomiędzy 7 a 10. Wartość poniżej 7 oznacza, że przedsiębiorstwo ma problemy ze sprzedażą i ponosi wysokie koszty ich magazynowania. Wartość powyżej 10 świadczy o problemach z realizacją zamówień (przedsiębiorstwo nie jest w stanie zaspokoić popytu na swoje towary).
wskaźnik cyklu zapasów. Na podstawie wskaźnika możemy ocenić długość okresu magazynowania zapasów.
wskaźnik cyklu zapasów = przeciętny stan zapasów / koszty sprzedaży × liczba dni badanego okresu
W skali roku wartość wskaźnika powinna być zawarta od 37 do 52 dni.
wskaźnik okresu płacenia zobowiązań. Na podstawie wskaźnika możemy określić przeciętny termin regulowania zobowiązań przez spółkę.
wskaźnik okresu płacenia zobowiązań = przeciętny stan zobowiązań krótkoterminowych / przychody ze sprzedaży × liczba dni badanego okresu
Zbyt krótki cykl zobowiązań wskazuje, że spółka nie korzysta z nieoprocentowanego kredytu kupieckiego. Cykl zbyt długi może oznaczać zaś, że spółka ma problem z regulowaniem zobowiązań. W obu przypadkach spółka naraża się na ponoszenie kosztów odsetek ustawowych od przeterminowanych płatności.
wskaźnik cyklu środków pieniężnych. Na podstawie wskaźnika możemy określić czas powrotu do spółki zainwestowanych środków.
wskaźnik cyklu środków pieniężnych = wskaźnik cyklu należności + wskaźnik cyklu zapasów – wskaźnik cyklu zobowiązań
Im wartość wskaźnika niższa, tym korzystniejsza jest sytuacja przedsiębiorstwa.

b) wskaźniki aktywności oparte na kosztach:
wskaźnik kontroli kosztów administracyjnych. Na podstawie wskaźnika możemy określić koszty ogólnozakładowe w wartości sprzedaży.
kontroli kosztów administracyjnych = koszty administracyjne
/ przychody ze sprzedaży ×100%
Wartość wskaźnika spółki powinniśmy porównywać z wartością wskaźnika w sektorze.
wskaźnik pokrycia kosztów kapitałem obrotowym. Na podstawie wskaźnika możemy określić stopień pokrycia kosztów działalności spółki przez środki obrotowe.
wskaźnik pokrycia kosztów kapitałem obrotowym = aktywa bieżące – pasywa bieżące / koszty sprzedaży – amortyzacja ×100%

wskaźnik poziomu kosztów finansowych. Na podstawie wskaźnika możemy porównać zyskowność z zaangażowanym w spółce kapitałem.
wskaźnik poziomu kosztów finansowych = koszty finansowe / średni stan zobowiązań ogółem ×100%

Wartość wskaźnika zależy od wielkości zadłużenia spółki oraz wysokości stopy procentowej kredytów.

c) wskaźniki rotacji majątku:
wskaźnik globalnego obrotu aktywami. Na podstawie wskaźnika możemy porównać wielkość sprzedaży w spółce w stosunku do majątku.

wskaźnik globalnego obrotu aktywami =przychody ze sprzedaży / średni stan aktywów ogółem
Służy do porównania aktywności przedsiębiorstwa na tle sektora.
wskaźnik rotacji środków trwałych. Na podstawie wskaźnika możemy określić stopień generowania przychodów przez środki trwałe.
wskaźnik rotacji środków trwałych = przychody ze sprzedaży / średni stan środków trwałych
W przypadku, gdy środki trwałe są w znacznym stopniu zamortyzowane, wartość wskaźnika będzie zawyżona.
wskaźnik rotacji majątku obrotowego. Na podstawie wskaźnika możemy określić szybkość obrotu aktywów czynnych.
wskaźnik rotacji majątku obrotowego = przychody ze sprzedaży / średni stan majątku obrotowego
Im wyższy wskaźnik, tym lepsza kondycja finansowa przedsiębiorstwa.
d) wskaźniki gospodarowania zasobami:
wskaźnik wydajności pracy. Na podstawie wskaźnika możemy określić wysokości przychodu ze sprzedaży przypadającego na jednego zatrudnionego.
wskaźnik wydajności pracy = przychody ze sprzedaży / przeciętna liczba zatrudnionych
Wskaźnik spółki porównujemy do wskaźników innych spółek w sektorze.
wskaźnik stopnia finansowania przyrostu środków trwałych z amortyzacji. Na podstawie wskaźnika możemy określić stopień finansowania przyrostu środków trwałych z amortyzacji.
wskaźnik stopnia finansowania przyrostu środków trwałych z amortyzacji = amortyzacja / przyrost środków trwałych ×100%

wskaźnik finansowania przyrostu środków trwałych z cash flow. Na podstawie wskaźnika możemy określić stopień pokrycia przyrostu środków trwałych z środków własnych.
wskaźnik finansowania przyrostu środków trwałych z cash flow = zysk netto + amortyzacja / przyrost środków trwałych ×100%

Ad. 5. Wskaźniki wartości rynkowej:

a) wskaźnik zysku na akcję (EPS). Na podstawie wskaźnika możemy określić ile
zysku netto przypada na jedną akcję.

wskaźnik zysku na akcję (EPS) = wynik finansowy netto
/ liczba akcji
Najważniejsza jest dynamika wzrostu wskaźnika.

b) wskaźnik wartości księgowej akcji (BVS). Na podstawie wskaźnika możemy
określić wartość każdej akcji według zapisów bilansu.

wskaźnik wartości księgowej akcji (BVS) = kapitał własny
/ liczba akcji

c) wskaźnik stopy zyskowności akcji. Na podstawie wskaźnika możemy określić w
jaki sposób wynik finansowy netto wpływa na cenę rynkową akcji.

wskaźnik stopy zyskowności akcji = wynik finansowy netto na jedną akcję
/ cena rynkowa jednej akcji ×100%

Jest to wskaźnik porównawczy inwestycji w różne spółki.

d) wskaźnik stopy dywidendy. Na podstawie wskaźnika możemy ocenić
bezpośrednie korzyści dla akcjonariuszy w postaci dywidendy.

wskaźnik stopy dywidendy = dywidenda
/ cena rynkowa jednej akcji ×100%

e) wskaźnik stopy wypłaty dywidendy. Na podstawie wskaźnika możemy określić
jaka część zysku netto jest przeznaczana na dywidendy.

wskaźnik stopy wypłaty dywidendy = dywidenda na jedną akcję
/ zysk netto na jedną akcję ×100%

Niska wartość wskaźnika wskazuje, że spółka przeznacza większą część na rozwój.

f) wskaźnik celowości inwestycji (PER). Na podstawie wskaźnika możemy ocenić
opłacalność inwestycji w akcje różnych spółek.

wskaźnik celowości inwestycji (PER) = cena rynkowa akcji
/ zysk netto na jedną akcję

Za pomocą wskaźnika możemy teoretycznie określić liczbę lat zwrotu nakładu na zakup akcji.

g) wskaźnik ceny giełdowej. Na podstawie wskaźnika możemy określić rynkową cenę
akcji, powyżej której zakup akcji będzie się wiązał z dużym ryzykiem braku zwrotu z
nakładu.

wskaźnik ceny giełdowej = wskaźnik PER × zysk / liczba akcji
× liczba dni badanego okresu

h) wskaźnik ceny do kapitału własnego (PEQ). Na podstawie wskaźnika możemy
określić stopień wykorzystania majątku spółki do generowania zysków.

wskaźnik ceny do kapitału własnego (PEQ) = cena rynkowa akcji
/ kapitał własny na jedną akcję

Podsumowanie analizy wskaźnikowej.

Cztery pierwsze grupy wskaźników obliczane są na podstawie bilansu oraz rachunku zysków i strat. Są one obarczone największymi wadami tradycyjnego księgowania, z największą ich wadą, możliwością manipulowania szczególnie wskaźnikiem zysku netto. Pomimo tego wielu niedoświadczonych inwestorów kieruje się wyłącznie tym wskaźnikiem.
Dla analityka finansowego najbardziej użytecznym jest rachunek przepływów pieniężnych oraz wskazanie czynników ryzyka występujących w informacji dodatkowej. Rachunek przepływów pieniężnych jak już powiedzieliśmy przedstawia trzy rodzaje przepływów pieniężnych w rozpatrywanym okresie: z działalności operacyjnej, inwestycyjnej oraz finansowej. Najważniejsze z nich przepływy z działalności operacyjnej wynikają z podstawowej działalności spółki. Im wyższe dodatnie saldo, tym wyższa ocena. Natomiast ujemne saldo z działalności inwestycyjnej świadczy o rozwoju spółki (zwiększa się majątek trwały). Dodatnie saldo z działalności finansowej świadczy o pozyskiwaniu przez spółkę kapitału na finansowanie jej rozwoju. Jeżeli stwierdzimy ujemne saldo z działalności operacyjnej i dodatnie saldo z działalności inwestycyjnej, istnieje duże prawdopodobieństwo, że spółka pokrywa straty z działalności operacyjnej kosztem majątku trwałego.

Wycena akcji.

Wycenę akcji możemy przeprowadzić na każdym etapie analizy fundamentalnej. Ma ona na celu wyszukiwanie spółek niedowartościowanych tzn takich, których cena rynkowa jest niższa od wartości wyceny. Zakłada się, że jeżeli spółka ma solidne podstawy fundamentalne, cena akcji będą rosły.
Do metod wyceny akcji zaliczamy:
1. Metody majątkowe.
2. Metody porównawcze.
3. Metody dochodowe.
Historycznie najstarszą koncepcją wyceny spółek są metody majątkowe.
W metodach majątkowych wykorzystywane są informacje zawarte w bilansie do określenia wartości akcji. Jedną z takich metod stosował Benjamin Graham w końcowej fazie rynku niedźwiedzia. Opracował on wskaźnik tzw. liczbę Grahama, która jest wartością bieżącą aktywów netto w przeliczeniu na jedną akcję. Liczba ta jeśli porównamy ją do ceny akcji, mówi nam czy spółka ma więcej aktywów bieżących ( gotówki i papierów wartościowych), czy długów. Graham uważał, że jeżeli cena akcji spadnie do poziomu około 60% jego liczby, można je bezpiecznie kupować. Jest to pewien margines, który wg Grahama pozwalał bezpiecznie kupować, ponieważ tak wysokie kryterium spełniało niewiele firm. Spośród nich wybierał te spółki, które spełniają dodatkowe kryteria:
1. Cena akcji nie powinna być zbyt niska (są one obciążone dużym ryzykiem);
2. Stosunek ceny do wartości księgowej poniżej 0,8;
3. Stosunek ceny do wielkości przychodów ze sprzedaży poniżej 0,3;
4. Stosunek zadłużenia do kapitału poniżej 0,1;
5. Dodatnie przepływy pieniężne
6. Stosunkowo wysoki obrót dzienny (duża płynność akcji).
Po sporządzeniu listy spółek spełniających powyższe kryteria sprawdzał dlaczego ich notowania są tak niskie (być może niektóre z nich mogą być na skraju bankructwa) i czekał na odpowiedni moment, aż cena akcji się ustabilizowała lub zaczęła rosnąć .

Do metod majątkowych zalicza się metody księgowe (metoda wartości księgowej netto i metoda skorygowanej wartości aktywów netto), metody odtworzeniowej oraz metodą likwidacyjną .
Metody majątkowe mają niewielką wartość, gdyż nie odzwierciedlają realiów rynku oraz oczekiwań co do perspektyw rozwojowych spółki.

Kolejną grupą metod jest metoda porównawcza (mnożnikowa, wskaźnikowa). Są to metody wyceny względnej, ponieważ akcja danej spółki wyceniana jest na podstawie porównania z ceną akcji spółek podobnych (przeważnie z tego samego sektora). Największą zaletą tej metody jest prosta konstrukcja oraz możliwość dokonania szybkiej wyceny.
Wartość spółki wylicza się na podstawie na podstawie iloczynu tzw. mnożników (wskaźników), których wartość jest przeciętną wartością mnożnika spółek podobnych oraz prognozy zysku netto
Jako mnożniki stosuje się :
1. P/E – cena akcji (wartość rynkowa) do zysku netto,
2. P/BV – cena akcji do wartości księgowej,
3. P/S – cena akcji do przychodów ze sprzedaży.
4. P/CF – cena akcji do przepływu pieniężnego
5. P/CFO – cena akcji do przepływu pieniężnego z działalności operacyjnej

Największym problemem w zastosowaniu tych metod jest dobór spółek do których porównuje się wskaźniki. W większości przypadków będą to spółki notowane na giełdzie, których wskaźniki często ulegają fluktuacji związanej z sytuacją na rynku, w wyniku czego ich wartości mogą być zarówno mocno przeszacowane, jak i niedoszacowane.

Przez analityków najczęściej stosowane są metody dochodowe ze względu na swą uniwersalność oraz najlepiej odzwierciedlającą wartość rzeczywistą spółki. W metodach tych wykorzystuje się do wyceny zdyskontowane przepływy pieniężne (DCF – Discounted Cash Flows).
Opierają się one na ogólnie przyjętym zarówno dla akcji , jak i instrumentów dłużnych, wzorze:
P = C t / (1 + r )t
gdzie:
P – wartość akcji;
C t – przepływ z tytułu posiadania akcji, otrzymany w okresie t;
r – wymagana stopa zwrotu akcjonariusza (inwestora).
Jak widzimy do wyliczenia wartości konieczne są kluczowe określenia jakim jest przepływ z tytułu posiadania akcji oraz wymagana stopa zwrotu.
Do określenia przepływów z tytułu posiadania akcji stosuje się trzy modele:
1. Model zdyskontowanych dywidend.
2. Model zdyskontowanych wolnych przepływów pieniężnych.
3. Model zysku rezydualnego.

Model zdyskontowanych dywidend opiera się na założeniu, że spółka wypłaca dywidendy, oraz że będzie je wypłacała w kolejnych latach. Najprostszym i najczęściej stosowanym modelem zdyskontowanych dywidend jest model stałego tempa wzrostu dywidendy (model Gordona). Pozostałe modele (model dwuetapowy, model H, model trójetapowy) wyznacza się wg bardzo skomplikowanych wzorów, w związku z powyższym ograniczymy się wyłącznie do omówienia modelu Gordona. Model Gordona zakłada, że stopa wzrostu dywidendy jest i pozostanie stała. Wartość akcji wylicza się na podstawie wzoru:
P = D 1 / r – g = D 0 (1+ g ) / r – g

gdzie:
P – wartość akcji;
g – stopa wzrostu dywidendy = ROE x f (ROE odczytujemy ze sprawozdania finansowego , a f = zysk zatrzymany / zysk netto).
D 1– dywidenda wypłacana w następnym roku;
D 0– ostatnio wypłacona dywidenda;
r – wymagana stopa zwrotu akcjonariusza (inwestora).
Należy przyjąć, że r > g.

Model zdyskontowanych przepływów pieniężnych stosuje się, gdy spółka nie płaci dywidend, lub gdy płaci dywidendy znacznie różniące się od wolnych przepływów pieniężnych. Podobnie jak w modelu Gordona zastosujemy najprostszy wzór, w którym zakłada się, że wolny przepływ będzie rósł w stałym tempie równym g.

P = FCF 0 (1+ g ) / r – g

gdzie:
P – wartość akcji;
g – stopa wzrostu wolnego przepływu
FCF 0– wolny przepływ pieniężny
r – wymagana stopa zwrotu akcjonariusza (inwestora).
Należy przyjąć, że r > g.

We wzorze zastosowano wolny przepływ pieniężny (FCF -Free Cash Flow) – który jest zdefiniowany jako nadwyżka środków pieniężnych. Jednym ze sposobów jego wyliczenia wg K. i T. Jajuga jest:

FCF = E + NC – FI -WI + NB
gdzie:
E – zysk netto;
NC – amortyzacja, jako główny element kosztów, które nie są wypływami;
FI – inwestycja w aktywa trwałe;
WI – inwestycja w aktywa obrotowe;
NB – zaciągnięty dług netto (różnica pomiędzy zaciągniętym długiem a długiem spłaconym w danym roku obliczeniowym.

Model zysku rezydualnego (ekonomiczny) stosuje się, gdy spółka nie płaci dywidend oraz gdy wolne przepływy pieniężne są ujemne (gdy spółka ponosi duże wydatki kapitałowe).Koncepcję zysku rezydualnego sformułowano w XIX w. a obecnie nosi ona nazwę ekonomicznej wartości dodanej (EVA). Jest to wartość dla akcjonariuszy liczona wg wzoru:

EVA = (r – c)K
gdzie:
r- stopa zwrotu;
c – koszt kapitału zainwestowanego;
K – wielkość kapitału zainwestowanego.

Zysk rezydualny – RI(ekonomiczny) to różnica pomiędzy zyskiem netto a kapitałem zainwestowanym przez inwestorów powiększony o oczekiwaną stopę zwrotu (kapitał inwestorów x oczekiwana stopa zwrotu). Wylicza się wg wzoru:

RI t = Et – r x Bvt-1
gdzie:
E – zysk netto;
r – wymagana stopa zwrotu akcjonariusza (inwestora);
Bvt-1 – wartość księgowa akcji.

Jeżeli zysk netto nie gwarantuje stopy zwrotu (ROE) wyższej od oczekiwanej stopy zwrotu to mamy do czynienia ze stratą ekonomiczną mimo że zysk jest dodatni. Jest to kolejny przykład aby w decyzjach inwestycyjnych nie kierować się zyskiem netto.

Wycena akcji na podstawie zysku rezydualnego wyliczana jest na podstawie wzoru: (podobnie jak w poprzednich wyliczeniach przedstawiamy tu najprostsze rozwiązanie, czyli założenie, że zysk rezydualny będzie rósł w stałym tempie równym g)

P = BV + RI / (1 + r) = BV + (ROE – r / r – g)BV

Jeżeli zysk rezydualny jest dodatni to mamy do czynienia z dodawaniem wartości i wówczas wartość akcji jest wyższa od wartości księgowej i odwrotnie.

Drugim elementem zastosowanym w modelach zdyskontowanych przepływów pieniężnych jest wymagana stopa zwrotu. Możemy zastosować różne podejścia zarówno proste, w których do wymaganej stopy zwrotu z obligacji dodaje się premię za ryzyko na rynku akcji, jak i bardzo skomplikowane, np:. model CAMP oraz model APT, które służą generalnie do wyceny portfela akcji, jednak całe rozumowanie przeprowadzane jest w kategorii stopy zwrotu.

Na wielu rynkach akcje można zarówno kupować, jak i sprzedawać na krótko. Sprzedaż „krótka” polega na sprzedaży akcji pożyczonych od maklera i odkupienie ich gdy cena spada. Jest to operacja bardzo ryzykowna ze względu na ograniczony zysk i teoretycznie nieograniczone straty. Wymaga od inwestora silnej psychiki i bezwzględnej dyscypliny, gdyż wiąże się ona z kilkoma niebezpieczeństwami. Po pierwsze wolno ci sprzedać „krótko” wyłącznie po cenie wyższej od ceny aktualnej (jeżeli cena akcji rośnie). Po drugie posiadając pożyczone akcje musisz wypłacić wszystkie dywidendy. Po trzecie max zysk z akcji ogranicza się do ceny zakupu akcji (cena musiałby spaść do 0), natomiast strata spowodowana wzrostem cen akcji jest nieograniczona. Po czwarte transakcje zawierał będziesz na mocno rozchwianym rynku, gdyż po silnych spadkach krótkotrwały kapitał spekulacyjny powoduje silne korekty, które mogą zmienić kierunek krótkoterminowego a nawet średnioterminowego trendu.

Written by

opis użytkownika